قوله : « ثمّ لا وجه . . . » . اشكالى ديگر از طرف مصنف بر صاحب فصول : مقدمه : مناط در واجب معلق اين است كه واجب مقيّد به امر متأخر « 1 » استقبالى است ( چون در واجب معلق وجوب فعلى و واجب استقبالى است ) . امر متأخر استقبالى سه صورت دارد : الف ) گاهى امرى غير مقدور براى مكلّف است مثل وقت در صلوة . ب ) گاهى امرى مقدور براى مكلّف است و ضمنا مطلوب مولى و واجب التحصيل در وقت خودش مىباشد كه در اين‌صورت وجوب از ذى المقدّمه به مقدمه در وقت خودش ترشح مىكند و لذا مقدمه در وقت خودش واجب مىشود . مثل زيارت در مثال يجب عليك الان ان تكرم زيدا بعد زيارتك له غدا ( وجوب اكرام فعلى است و زيارت كه اكرام بر آن معلق شده امرى مقدور براى مكلّف است و بالفرض واجب التحصيل است ) . ج ) گاهى امرى مقدور براى مكلّف است ولى مطلوب مولى و واجب التحصيل در وقت خودش نيست . بلكه وجود اتفاقى او معتبر مىباشد . مثل استطاعت در مثال حجّ عند ما استطعت ( وجوب حجّ فعلى است و استطاعت كه حجّ بر آن معلق شده امرى مقدور براى مكلّف است و بالفرض واجب التحصيل نيست ) . « 2 » با حفظ اين مقدمه ، صاحب فصول در تعريف واجب معلق فرمود : و يتوقف حصوله على امر غير مقدور له ( حصول واجب متوقّف بر امرى غير مقدور براى مكلّف است مثل وقت در صلوة ) . اشكال اين است كه مناسب بود صاحب فصول امرى كه واجب ، معلق بر آن است را به امر غير مقدور و امر مقدور واجب التحصيل و امر مقدور غير واجب التحصيل تعميم مىداد . ( و منحصر به قسم اول - امر غير

--> ( 1 ) - متأخر يعنى متأخّر از وقت وجوب . ( 2 ) - در بعضى از نسخه‌هاى كفايه عبارت چنين است : . . . اخذ على نحو يكون موردا للتكليف و يترشّح عليه الوجوب من الواجب او لا لعدم . . . توضيحات فوق طبق اين نسخه‌هاست . و در بعضى از نسخه‌هاى كفايه عبارت چنين است : . . . اخذ على نحو لا يكون موردا للتكليف و يترشّح عليه الوجوب من الواجب لعدم . . . طبق اين نسخه‌ها عبارت شامل صورت ( ب ) نمىشود . ر ك : حقائق الاصول ، ج 1 ، ص 248 - حاشيه مرحوم مشكينى .